Kunstgras levensgevaarlijk?

Door Wesley Boer

Artikel kunstgras Wesley Boer.jpg

Het tv-programma Zembla deed 27 september aardig wat stof opwaaien: kunstgraskorrels zijn kankerverwekkend! We zouden direct onze kinderen van de velden moeten weren totdat nader onderzoek was gedaan. Zou dit voor een vereniging als VVN niet de doodstrop betekenen aangezien we vier kunstgrasvelden hebben?

De aanleiding voor Zembla’s uitzending was een recent onderzoek van een Amerikaanse voetbaltrainster. Zij merkte op dat veel keepers in haar omgeving een bepaalde vorm van kanker in het bloed hadden, waardoor ze besloot om een database aan te leggen en 38 voetballers te onderzoeken. Uiteindelijk bleek dat 34 van hen, keepers, leden aan die vorm van kanker. En laten deze keepers nou net veel reddingen moeten verrichten op kunstgras…

Koren op de molen voor Zembla’s onderzoekers. Zij geven onder andere aan dat de rubberkorrels – oftewel rubbergranulaat – gemaakt worden van vermalen autobanden. En hier zijn twee problemen mee: 1) Fabrikanten van rubbergranulaat hebben niet tot nauwelijks een idee welke stoffen en hoeveelheid daarvan aanwezig is in de autobanden omdat vaak de herkomst van de banden onduidelijk is; en 2) De autobanden bevatten onder meer pak’s (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) wat bij bepaalde concentraties kankerverwekkend is. Daarbij komt dat de hoeveelheid pak’s in rubbergranulaat op dit moment (nog) niet aan Europese richtlijnen hoeft te voldoen. De hoeveelheid pak’s in de rubberkorrels schijnt zelfs tien tot honderd keer hoger te liggen dan de Europese norm (maximaal 1 milligram pak’s per kilo). Tevens baseert het RIVM haar statement (‘spelen op kunstgras is niet schadelijk voor de volksgezondheid’) op een onderzoek uit 2006 wat niet representatief is. Dit onderzoek bevatte een te kleine en bevooroordeelde steekproef (7 mannen) en een aantal urinemonsters is, om welke reden dan ook, uit het onderzoek gelaten.

Al met al dus redenen genoeg om niemand meer op kunstgras te laten voetballen toch? Ik vind van niet, nog niet, en zal vertellen waarom.

Al met al dus redenen genoeg om niemand meer op kunstgras te laten voetballen toch? Ik vind van niet, nog niet, en zal vertellen waarom.

Allereerst vind ik de aanleiding van Zembla’s onderzoek niet sterk genoeg. Voor hetzelfde geld zijn er andere factoren die de bepaalde kankersoort veroorzaken (bijvoorbeeld demografische kenmerken of erfelijkheid) en 38 kinderen in de buurt van Washington wil nog niet zeggen dat het direct schaalbaar is naar de hele wereldbevolking. Tevens wordt in dit onderzoek een aanname gedaan: keepers liggen vaker op de grond dan spelers. Als de korrels kankerverwekkend zouden zijn, waarom zijn er dan zo weinig spelers (niet-keepers) ziek? En zou zonder keeper spelen dan ineens dé oplossing zijn?

Daarnaast, de rubberkorrels die op het onderzochte veld liggen kunnen van heel andere aard zijn dan die van bijvoorbeeld het kunstgras op ons hoofdveld. Daarnaast is de correlatie niet voldoende onderzocht: ja, autobanden bevatten kankerverwekkende stoffen en ja, granulaatkorrels worden gemaakt van autobanden; maar de hypothese ‘voetballen op kunstgrasvelden is kankerverwekkend’ is niet (voldoende) onderzocht. En al is deze hypothese juist, dan zijn er vragen die naar boven komen: ‘hoe lang moet je op een dergelijk veld gevoetbald hebben alvorens het schadelijk is?’ of ‘hoeveel gram van de korrels moet je binnengekregen hebben/in aanraking mee gekomen zijn alvorens het schadelijk is?’ En ga zo maar door.

En al is deze hypothese juist, dan zijn er vragen die naar boven komen: ‘hoe lang moet je op een dergelijk veld gevoetbald hebben alvorens het schadelijk is?’ of ‘hoeveel gram van de korrels moet je binnengekregen hebben/in aanraking mee gekomen zijn alvorens het schadelijk is?’

Ook is het voor de Nederlandse fabrikanten van rubberkorrels onduidelijk welke (grond)stoffen er in de korrels zitten als ook de hoeveelheid hiervan. Voor hetzelfde geld bevatten de rubberkorrels op Nederlandse velden geen schadelijke stoffen of is de combinatie (en/of hoeveelheid) ervan niet schadelijk. Daarnaast is een hoge concentratie van pak’s schadelijk, maar hoe hoog moet die concentratie dan precies zijn? En op welke velden is dat dan?

Al met al zijn er voors en tegens wat betreft het (blijven) voetballen op kunstgras. Als je het mij vraagt, dan vind ik dat we te snel generaliseren en onze conclusie getrokken hebben. Als er een onderzoek wordt gedaan op een representatieve steekproef van Nederlandse kunstgrasvelden en daaruit blijkt dat een bepaalde, schadelijke concentratie pak’s aanwezig is, én dit is na een secure meting bij één of meerdere velden van VVN het geval, dán zullen KNVB, vv Nieuwerkerk en ik zeker aanraden om uw kind te weren van de velden, keeper én speler. Maar voor nu: wacht nader onderzoek (onder andere door het European Chemicals Agency) eerst nog even af.

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s